Anne Sütü Hakkında

Anne Sütü ve Emzirme

Anne sütü; yenidoğanda optimum büyüme ve gelişme için gerekli olan tüm sıvı, enerji ve besin ögelerini içeren, biyoyararlılığı yüksek, sindirimi kolay doğal bir besindir. Anne sütü ve emzirmenin hem bebek, hem de anne için, başta beslenme olmak üzere, sağlık, bağışıklık, gelişimsel, psi­kolojik, sosyal ve ekonomik yönden çok sayıda yararları vardır.

Her canlının sütünün kendisine ve bebeğine özel olması anne sütünü yavrusu için benzersiz bir besin maddesi yapan bir özelliktir. Örneğin er­ken doğmuş bebek için en ideal besin yine kendi annesinin sütüdür. Çün­kü bebeğin o anda ihtiyaç duyduğu tüm maddeler yalnızca kendi annesi­nin sütünde bulunmaktadır. Yaşamlarının ilk altı ay içerisinde bebeklere verilebilecek en ideal besin anne sütüdür.

Bebekler için Anne Sütünün Yararları

1- Sağlık yönünden akut ve kronik hastalıkların riskini azaltır

  • Alt solunum yolu enfeksiyonları
  • Otitis media (orta kulak iltihabı)
  • Bakteriyel menenjit
  • İdrar yolu enfeksiyonları
  • Allerjik hastalıklar
  • Ani bebek ölümü sendromu
  • İnsuline bağımlı diyabet
  • İshal
  • Obezite
  • Ülseratif kolit

2– Bağışıklık sistemini güçlendirir

♥Antikorlar, salgısal Ig A

♥Hücresel immünite, canlı hücreler

♥Normal floranın oluşmasına yardım

♥Prebiyotik ve probiyotik özellikleri

♥Enfeksiyonlara karşı korur.

♥Aşıların etkinliğini artırır.

3- Büyüme-Gelişme ve Psikolojik yönden yararları

♥Anne-bebek ilişkisini kuvvetlendirir

♥Bebeğin ruhsal, bedensel ve zekâ gelişimine yardımcı olur.

♥Dikkat azlığı sendromu, ilgisizlik gibi olgularda anne sütü alımı önem kazanmaktadır.

♥Çene diş gelişimini iyi yönde etkiler.

♥Büyüme faktörleri, organ ve doku olgunlaşmasını sağlar

Anne İçin Emzirmenin Yararları

1- Sağlık yönünden

♥Emzirme, göğüs kanseri. over kanseri endometrium (rahim için tabakası) kanseri ve meme kanserine yakalanma riskini azal­tır.

♥Emzirme, anneyi ileride ortaya çıkacak kemik erimesinden (osteoporozis) korur.

♥Emzirme, uterusun eski haline dönme­sine yardımcı olur, anneyi aşırı kan kaybın­dan ve anemiden korur

♥Emziren annelerde endometrozisin iler­leme hızı daha düşüktür.

♥Emzirme kilo vermeyi kolaylaştırır. Em­zirme, kadının günlük enerji gereksinimi yaklaşık 500-600 kkalori arttırır. Sağlıklı ve doğru beslenen anne, emzirme sırasında enerji harcadığından ve süt üretimi için yağ dokusu kullanıldığından daha kolay ağırlık kaybederler.

2-Psikolojik yönden

♥Annelik duygusunun gelişmesine ne­den olur.

♥Emzirme, anne ile bebek arasındaki bağı güçlendirir.

♥Emziren annelerin kendilerine güven­leri fazladır bu durum süt verimini olumlu yönde etkiler.

♥Emzirmek anne için doğal bir sakinleş­tiricidir.

Besin Değeri Yönünden Anne Sütü

Anne sütü bileşiminin en önemli özelliği be­beğin yaşına ve durumuna uygun değişim göstermesidir. Örneğin prematüre doğum yapan anneler bebeklerinin ağırlığına, gestasyon yaşlarına, böbrek solüt yüklerine uygun süt salgılarlar. Prematüre ve zamanında doğum yapan annelerin sütleri arasındaki farklılık birinci aydan sonra ortadan kalkmaktadır. Doğumdan ilk bir aya kadar olan dönemde anne sütünün bileşimi (besin ögeleri açısından), bebeğin gastrointes­tinal sistemine uygun olarak farklılık göstermektedir. İlk günlerde salgı­lanan kolostrum daha kıvamlı, protein içeriği yüksek, yağ miktarı düşük, sodyum, potasyum, magnezyum, kalsiyum gibi minerallerden ve bebeği enfeksiyondan koruyan hücre, antikorlar yönünden zengindir. Giderek sü­tün içeriğinde değişiklikler olur ve 15 gün içinde olgun (mature) süt özel­liğine erişir.

Anne sütü salgılandığı döneme ve bileşimine göre;

1- Kolostrum : Doğumdan sonra (postpartum) ilk beş gün boyunca salgılanan süttür.

2- Geçiş Sütü (Transitional) : Kolostrumdan sonra 5-15. günler arasında salgılanan süttür.

3- Mature Süt (Olgun) : On beşinci günden sonra salgılanan süttür.

Anne Sütünün Vitamin ve Mineralleri:

Genel olarak D ve K vitamini dışında anne sütünde bulunan vitaminle­rin çoğu, istenilen düzeyde bulunmaktadır. Eğer bebek yeteri kadar anne sütü alıyorsa, vitamin gereksinmesinin çoğu karşılanabilmektedir. Mine­rallerin anne sütündeki miktarları düşük, ancak işlevleri çoktur. Anne sü­tünün büyük inorganik bileşenleri kalsiyum ve fosfor miktarı ile selenyum miktarı, maternal diyetin örüntüsünden etkilenmektedir. Anne sütünde bulunan eser elementler: demir, bakır, çinko, magnezyum, krom ve selen­yumdur. Bu elementlerin sütteki miktarı laktasyon süresine göre değişiklik göstermektedir. Kolostrumdaki demir ve bakır miktarı, mature sütle aynı­dır. Buna karşın çinko ve selenyum miktarı kolostrumda daha fazladır.

 Anne Sütünün Üstünlükleri

♥ Anne sütündeki proteinlerin % 60-80’i biyolo­jik değeri ve kullanımı yüksek olan whey proteinidir. Anne sütü proteinlerinin vücut proteinlerine dönüşüm oranı %100 (NPU)’dür. Bu özelliğe sahip başka bir besinin olmaması, anne sütünü eşsiz yapmaktadır.

♥ Protein konsantrasyonu inek sütünden az olma­sına rağmen süt çocuğunun protein gereksinimini ilk 6 ay tek başına karşılar.

♥ Anne sütünün probiyotik özelliklere sahip olması, bileşiminde bulu­nan laktobasillus bifidusun etkisi ile süt çocuğunu E.koli gibi enfeksiyonlardan korur.

♥ Anne sütünde 20’den fazla enzim bulunmaktadır. Yağ sindirim ve emili­minde yer alan lipaz, meme bezlerin­de süt lipidlerinin sentezinde yer alan lipoprotein lipaz, laktoz sentezinde ga­laktozil transferaz, disülfid bağlarının oluşumunda sülfidril oksidaz, bakteri­ostatik etki oluşumunda laktoperoksidaz gibi çok sayı­da enzimi bileşiminde bulundurmaktadır.

♥ Anne sütünün yağ miktarının emzirmenin sonuna doğru artması doy­gunluk yaratmakta, bebeğin daha fazla besin tüketmesine engel olarak obezite gelişimi önlenmektedir. Bu nedenle anne sütü ile beslenenlerde obezite oranı daha azdır.

♥ Anne sütündeki elzem yağ asitleri miktarı inek sütündekinden beş kat daha fazladır. EPA ve DHA içerir, n6/n3 oranı dengelidir.

♥ Anne sütündeki Ca/P oranı 2:1 dir. Bu oran kalsiyumun emilimini ve vücutta kullanımını arttırmaktadır.

♥ İnek sütündeki demirin % 5-10’u emilirken anne sütünde bu oran % 50-60 olup demirin biyoyararlılığı yüksektir.

♥ Anne sütü alan bebeklerde gastrointestinal enfeksiyonlar, pnömoni, menenjit, bakteriyemi sıklığı daha azdır.

♥ Anne sütü ile beslenen bebeklerde allerji ve kronik hastalık daha az görülür. İnsüline bağımlı diyabet görülme riski, apandisit, invajinasyon, hipertrofik pilor stenozu görülme riski azalır. Anne sütü ile beslenen be­beklerde Nekrotizan enterokolit görülme riskinin 10 kat daha az olduğu saptanmıştır. Solunum sistemi enfeksiyonlarının sıklığı ve astım görülme durumu azalır.

♥ İnek sütü ile beslenen bebeklerde diş çürüğü sayısı anne sütü ile beslenenlere göre daha fazladır.

Emzirmede Nelere Dikkat Edilmeli?

♥Doğumdan sonraki ilk 1/2 – 1 saatte emzirmeye başlanmalıdır. Emzir­meden önce bebeğe hiçbir içecek verilmemelidir. Bebek her istediğinde emzirilmeli, emzirilen bebeklere yalancı meme verilmemelidir.

♥İlk 6 ayda bebeklere sadece anne sütü verilmelidir. Annelere emzirme tekniği öğretilmeli. Her emzirmede bebek her iki memede en az 7-10 dk tutulmalı, her emzirmede farklı meme ile başlanmalıdır.

♥6 ayın üzerindeki tüm bebekler tamamlayıcı besin almalıdır ve çocuk­lar 2 yaşına kadar emzirilebilir.

♥Süt üretimini arttırmak için, bebekle anne doğumdan sonra aynı oda­da olmalı ve emzirmeye hemen başlamalıdır.

♥Anne, laktasyon dönemine uygun, yeterli ve dengeli beslenmeli, bol sıvı tüketmelidir. Emziklilik döneminde suyun yanı sıra besin değeri yük­sek olan süt ve taze sıkılmış sebze-meyve suları gibi içecekler tercih edil­melidir.

♥Anne sütünün bileşimini etkileyen faktörlerin başında annenin diyeti (beslenme şekli ve alışkanlıkları) gelmektedir. Kadınların gerek gebe­likte gerekse laktasyonda tükettikleri enerji ve besin ögeleri miktarı, süt­lerinin genel bileşimini etkilemektedir. Bu nedenle, kadınlara gebelikte ve emziklilikte yeterli ve dengeli beslenmenin önemi vurgulanmalı, diyetlerin­deki farklılıkların sütlerine yansıyacağı, dolayısıyla bebeklerin büyüme ve gelişimlerini etkileyeceği konusunda eğitilmeleri gerekmektedir.

♥Emziklilik döneminde zayıflama diyeti yapılmamalıdır. Bu dönemde enerji alımı günlük 1800 kalorinin altına düşerse, vücut için gerekli olan besin ögeleri yeterli düzeyde alınmamaktadır. Özellikle emziklilik dönemi­nin başında düşük kalorili bir diyet uygulaması süt yapımını azaltmakta ve sütün besin değerini olumsuz etkilemektedir.

♥Emziklilik döneminde alkol ve sigara kullanılmamalıdır.

♥Annenin dinlenmesi sağlanmalıdır, anneye ruhsal yönden yardımcı olunmalıdır. Bebeği ile tensel temas kurmalıdır.

♥Anneye özgüven kazandırıcı yakınlık ve ilgi gösterilmeli ve sakinleşmesi sağlanmalıdır.

♥Bebekler anne sütü ile beslendikleri dönemde büyüme ve gelişme açısından mutlaka izlenmelidir.

Kaynak: Yrd. Doç. Dr. Gülhan Samur, Anne Sütü, Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Şubat – 2008,ANKARA

Yazıyı paylaşmak için;