Besinleri Nasıl Pişirmeliyim?

Tamamlayıcı besinler 6. aydan enerji, protein, demir, A vitamini kapatacak şekilde hazırlanmalıdır. Bebeklere hazırlanan ek besinler bebeğin sağlığının korunması, büyüme ve gelişmenin sağlanması için hijyenik olmalı, bebeğin günlük gereksinimlerini karşılamalı, besinin kıvamı bebeğin fiziksel gelişimine uygun olmalıdır.
İyi hazırlanmış ek besin; enerji, karbonhidrat, yağ, protein, mikro besin ögelerinden (Ca, Fe, çinko, A vitamini, C vitamini, folat) zengin, temiz ve hijyenik olmalı, patojen, kimyasal ve toksin içermemeli, bebek için güvenli olmalı, bebeğin boğulmasına neden olmamalıdır. Yakıcı sıcaklıkta olmamalı, bibersiz, tuzsuz, salçasız olmalıdır. Çocuk kolayca yiyebilmelidir. Yemekler çocuğun hoşuna gidecek şekilde hazırlanmalı, özel süsleme sanatı uygulamaları yapılmalıdır. Yöresel olarak kolay ulaşılabilir olmalıdır. Hazırlaması kolay olmalıdır.
Tamamlayıcı besinler hazırlanırken fazla yağ eklenmemelidir. Tamamlayıcı besinlere bebek bir yaşına gelinceye kadar tuz eklenmesi önerilmemektedir. Daha sonrasında yemekler az tuzlu olarak hazırlanır. Yemeklere eklenen tuzun iyotlu tuz olmasına dikkat edilmelidir. İyotlu tuz, yemek piştikten sonra ocaktan indirilirken eklenmelidir.
Tamamlayıcı besinler hazırlanırken, iyi hijyen ve uygun besin hazırlama yöntemleri uygulanmalıdır. Çocukların yemekleri basit bir şekilde hazırlanmalıdır. Yemeklerin içerisinde şeker, baharat ve sosların kullanımından uzak durulmalıdır.
👉Sebze ve Meyvelerin Hazırlanması ve Pişirilmesi
HAZIRLAMA
Sebzeler önce yıkanır, pişirileceği zaman ayıklanır, sonra ise doğranır. Doğranan sebzeler bekletilmeden pişirilmelidir. Sebzeler, tuzla ovularak suyu sıkılıp atılırsa besin değerinde kayıplar olur. Bebeklere doğal ve taze hazırlanmış sebzeler verilmelidir. Konserve, katkı maddeli hazır besinler bebeğe verilmemelidir. Tüm sebze ve meyveler, besin değerinin yüksek olması ve ekonomik olarak temin edilmesi açısından mevsiminde, bol ve ucuz bulunduğu dönemlerde tüketilmelidir. Taze sebzeler (patates, ıspanak, kabak, patlıcan, kereviz vb.) soyulduktan ve doğrandıktan sonra suda bekletilmemelidir. Filizlenmiş patatesler tüketilmemelidir. Taze sebzeler yeteri kadar su ile pişirilmelidir. Salatalar önceden hazırlanıp bekletilirse vitaminleri azalır. Ispanak, semizotu, kıvırcık gibi sebzeleri doğramak için bıçak kullanmaktan ziyade elle koparmak vitamin kayıplarını en aza indirir. Sebze ve meyvelerin kabuğu derin soyulmamalıdır.
PİŞİRME
Beyaz renkli sebzeler kesilip bekletilirse okside olarak renkleri kahverengiye dönüşür. Bu nedenle, kesilen sebzeler doğrudan sıcak suya atılarak enzim aktivitesi önlenir. Sebzelerin pişirme süresi uzadıkça besin ögesi kayıpları artar. Sebzeye yeterince su konur veya susuz pişirilir. Sebzenin piştiği su dökülmez ve sebze yemekleri piştikten sonra fazla bekletilmez. Patates kabuklu pişirilir. kabuk sonraki aşamalarda soyulur. Sebzeler pişerken, tencerenin kapağı kapatılırsa, uçucu asitler sebzenin rengini yeşilden kahverengiye döndürür. Pişirme sırasında kapağın bir kez açılıp kapatılması bu renk değişimini engeller. Vitamin kaybı olacağından sebzelere pişerken soda eklenmemelidir. Sebzelere keskin koku veren kükürtlü maddeler soğan, sarımsak, karnabahar ve lahanada bol bulunur. Lahana ve karnabaharda pişme süresi uzadıkça koku artar. Bu nedenle, bu sebzeler yumuşayınca pişirme işlemine son verilmelidir. Taze olanlarda daha hafif koku olur. Depolama süresi uzarsa, koku keskinleşir, bu tür sebzeler alınır alınmaz kullanılmalıdır.
Doğranmış sebzeler pişirileceği zaman, kaynar suya atılmalı, soğuk suya konarak pişirilmemelidir. Taze sebzeler, domates veya salça gibi asitli bir yiyecekle pişirilirse pişme süresi uzar. Domates yemeğe pişmeye yakın eklenmelidir. Haşlama sebze yapılırken, buharda pişirme yöntemi kullanılmalıdır. Sebze çorbaları her gün taze olarak hazırlanır ve pişirilir. İçine un ve yağ da eklenerek çorbaların içeriği enerji yönünden zenginleştirilir. Taze ve yumuşak meyveleri komposto yapmak için, önce şeker eritilip kaynatılır sonra meyve eklenir. Böyle yapılırsa meyvenin dağılması önlenir. Kuru ve sert meyvelerde ise şeker, meyve piştikten sonra konur. Küçük çocuklara kompostolar şekersiz, meyvenin kendi tadı ile yapılmalıdır.
👉Süt Ürünlerinin Hazırlanması
Yoğurt günlük yapılmalı ve bebeğe verilen yoğurt ekşi olmamalıdır. Yoğurdun suyu süzülüp atılmamalıdır.
👉Et ve Yumurtanın Hazırlanması
Etler kemiklerinden temizlenerek hazırlanmalıdır. Çocukların rahat tüketmelerini sağlamak için et yemekleri köfte, kıyma ve dolma olarak hazırlanmalıdır. Bebeklere verilen kıymaların çift çekilmiş kıyma olmasına özen gösterilmelidir. Et suyu sanıldığı gibi besleyici değildir. Etin kendisi ezilerek ya da suyu çektirilerek suyu ile birlikte verilmelidir.
Yumurta Kullanılmadan önce yıkanmalıdır. Yemeklerde kullanılacaksa ayrı bir kaba kırılarak tazeliği kontrol edilmelidir. Bebeğe verilecek yumurta salmonella besin zehirlenmelerini azaltmak için iyi pişirilmelidir. Yumurta, buhar çıkışı gözlendikten sonra on iki dakika haşlanmalıdır. Yumurta çok uzun süre pişirilirse, piştikten sonra uzun süre bekletilirse, bayatsa pişme esnasında beyazda bulunan kükürt, sarıda bulunan demir ile birleşir. Sarının etrafında yeşil renk oluşur (FeS halkası). Bu halka yumurtanın besin değerinde kayıp olduğunu gösterir. Bu yeşil rengin oluşumu engellenmelidir.
👉Kuru Baklagillerin Hazırlanması
HAZIRLAMA
Kuru baklagiller tane özelliklerine göre değişen sürelerde öncelikli olarak ıslatılmalıdır. Küçük taneliler 8-10 saat, büyük taneliler 12-24 saat ıslatılmalıdır. Islatma işlemi bittikten sonra ıslatma suyu dökülmelidir. Böylece kuru baklagillerden gaz yapan ögeler uzaklaştırılır. Daha sonra haşlama işlemine tabi tutulurlar. Ancak haşlama suyu dökülmemelidir.
PİŞİRME
Pişirme suyu dökülürse B vitaminleri ve mineral kaybı oluşur. Sert sular pişmeyi zorlaştırır. Düdüklü tencere pişmeyi kolaylaştırır. Islatma ve pişirme suyuna B vitaminlerinin kaybolmaması için soda eklenmemelidir.
👉Tahılların, Ekmeğin Hazırlanması ve Pişirilmesi
HAZIRLAMA
Ekmek, çörek, kurabiye yapmak için hamurun mayalandırılması besleyici değerini artırır. Yumurta, süt, yoğurt, peynir ve tahinle yapılan tatlıların besleyici değerleri, sadece un, yağ, şeker kullanılarak yapılanlardan üstündür. Şeker yerine meyve kullanmak besleyici değerini daha da artırır.
PİŞİRME
Makarna ve eriştenin haşlama suları süzülerek dökülmemelidir. Makarna ve erişte az su konularak çektirme yöntemi ile pişirilmelidir. Pilav yaparken pirinç, şehriye kavrularak pişirilmemelidir. Pilavlar suya salma yöntemi pişirilmelidir. Ekmekler besin değerini kaybetmemesi için kızartılmamalıdır.
👉Yağların Hazırlanması
Yağlar, yakılarak yemeklere eklenmemelidir. Yağ olarak zeytin yağı, mısırözü veya ayçiçek yağından bir tanesi, kanola veya soya yağından bir tanesi olacak şekilde kullanılmalıdır.
Kaynak:Öğrt. gör. Handan AKALIN,Besin hazırlama,saklama ve sunum,açık öğretim fakültesi

Yazıyı paylaşmak için;