“Her Bebek Özeldir” Persentil Tablosu Nasıl Yorumlanır?

Bebeklerin gelişim hızlarının farklı olduğunu bilsek de anne babalar olarak bebeğimizi diğer bebeklerle karşılaştırmadan edemeyiz. Özellikle ilk 1 yıl, yani anne sütünün aktif
tüketildiği ve ek gıdaya geçişin tam olarak sağlanmadığı dönemde anne içten içe bebeğini yeteri kadar besleyememe korkusuyla karşı karşıyadır. Bu durum, annenin yavrusuna duyduğu yoğun bağlılık ve şefkat  duygularından kaynaklansa da çevrenin etkisi ve malesef bazı doktorların tüm bebekleri sabit ölçütlerle değerlendirmesi de oldukça etkilidir.

Sağlık sektöründe olsun veya olmasın, herkesçe bilinmektedir ki miadında doğan bebekler için 2500 gr ile 4000 gr arası normal doğum ağırlığı olarak kabul edilir.*

Görüldüğü gibi 1500 gr’lık fark göz ardı edilmekte ve bu bebeklerin hepsi “normal” kabul edilmektedir.Bu rakamlar ilk 3 ay bebeklerin ortalama günlük 30 gr, 4-6 ay arası 18 gr, 7-9 ay arası 12 gr, 9-12 ay arası 9 gr alması şeklinde devam  etmektedir.** Bu rakamlar ortalama gelişim hızını gösterse dahi bebeklerin kg bazında gelişim hızının gittikçe azaldığını göstermektedir.

Bu rakamların altında veya üstünde gelişim gösteren bebekler de olduğuna göre, en doğrusu bebeğimizin gelişimini bireysel olarak yani “kendi gelişim hızında” değerlendirmektir.. Peki bu nasıl yapılabilir?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2006 yılında dünya üzerinde altı ülkede optimal gelişim şartlarında 0-59 ay arası bebeklerin ve küçük çocukların gösterdikleri gelişim düzeylerini esas alarak persentil tablosunu (growth chart ) yayınlamıştır. ***

Ülkemizde de sık sık kullanılan ve Aile Sağlığı Merkezlerinde hemşirelerce takip yapmak amacıyla kullanılan bu tablo, gelişimi sadece kg bazında değil, boy uzunluğu ve baş çevresi genişliği göstergelerini de ele alarak değerlendirmeye imkan verdiği için en tutarlı sonuçları vermesi açısından önemlidir.

Kız ve erkek bebekler için ayrı olarak hazırlanan bu tabloda %3 en alt sınırı gösterirken % 97 en üst sınırı göstermektedir. % 50 persentil bebeğinizin tam ortalama gelişim çizgisinde olduğunu gösterirken % 30 persentil bebeğinizin aynı yaş grubundaki 100 bebekten 30’u ile aynı çizgide olduğunu gösterir.

Bu tabloya göre bebeğiniz doğduğu anda hangi persentilde olduğunu görebilir, bundan sonraki aylarda da aynı persentilde devam edip etmediğini değerlendirebilirsiniz. Çünkü bazı kişilerce üst persentillerde olan bebeklerin sağlıklı olduğu görüşünün aksine gelişim çizgisinde tutarlı olan bebekler sağlıklı kabul edilmekte ve persentil tablosunda gelişen ani iniş ve çıkışlar için bir uzman tarafından inceleme ihtiyacı olduğu düşünülmektedir.

Tüm bu bilgiler ışığında, aynı ailede büyüyüp gelişen kardeşlerin gelişim düzeyleri bile farklı iken farklı kalıtsal özelliklere sahip ve farklı  coğrafyalarda yetişen bebeklerin aynı gelişim grafiğini izlemesini beklemek ne kadar doğrudur ? Gelişimi bebeğin aldığı kilo ile değerlendirip anne sütü yetersizliğini öne sürerek daha ilk aylarda aileleri mama kullanımına yönlendirmek ne kadar etiktir? Tüm bunların altında mama üreticilerinin ticari emelleri etkili olabilir mi?


Takdir sizin.

Kaynak:

* http://www.eserdag.com/iri_kucuk_bebek.htm

** http://www.cocukgelisimi.gen.tr/bebegingelisimi/36-bebegin- gelisimi/371-anne- sutu-olan-bebeklerin-gelisimi.html

*** http://www.cdc.gov/growthcharts/who_charts.htm