Hangi Ayda Ne Yenir?


22.04.2018

Bu tablo besinlerin alerji yapma riski göz önünde bulundurularak en güvenli verilebilecek ay aralıkları düşünülerek hazırlanmıştır. Bebeğinizin özel durumları ve alerji riskine karşı nihai kararı doktorunuza danışarak alınız.

hangi_ayda_ne_yedirilir

Bu tablodaki veriler belirgin bir kaynaktan elde edilmedi. Çünkü bu şekilde bebeklere verilecek besinlerin ay aralığını belirleyen tek bir araştırma veya benzer bir tablo bulunmamaktadır. Bu tablo tek tek besinlerin içeriği, grupta bugüne kadar yapılmış olan paylaşımlara bağlı deneyimler, BLW yöntemine bağlı riskler, uzmanların görüşleri, besinler hakkındaki araştırmalar göz önünde bulundurularak Melek KARACA tarafından hazırlandı. Birçok besinin bebeğe verilecek ay aralığı: alerji durumu ve BLW yöntemine bağlı olarak boğaza kaçma, yapışma riski göz önünde bulundurularak belirlendi. Alerji problemi olmayan ve BLW yerine klasik yöntemle beslenen bebeklerde doktor tavsiyesine bağlı olarak besinlerin ay sınırlandırması değişebilir.  Bunların dışında bebeğin fiziksel bir sorunu varsa uzman görüşünden yararlanılmalıdır. Her bebek farklıdır. Ebeveynden daha iyi kimse bebeğini tanıyamaz, bu nedenle tablo sadece yol göstericidir. Tabloda dikkat edilecek hususlar şöyledir:

  • Süt, yumurta beyazı, bal, tuz, şeker grupta evrensel olarak 1 yaş öncesi bebeklere verilmesi önerilmeyen besinlerdir. Sebebi ise alerjiyi tetiklemesi ve sindirilmesi zor besinler olmasıdır. Aynı zamanda erken dönemde tuz ve şekerle tanışan bireylerin ilerde tansiyon, kalp, kanser gibi hastalıkların görülme riski daha yüksek olduğu yapılan araştırmalarla kanıtlanmıştır.
  • Favizm,lukoz 6 Fosfat Dehidrogenaz (G6PD) eksikliği, en sık görülen kalıtsal hastalıklardan biridir ve X’e bağlı kalıtımsal geçiş gösterir. G6PD enzimi bütün dokularda bulunur. Pentoz Fosfat Yolunun (PFY) ilk basamağını katalize eden bu enzimin eksikliğinde; infeksiyon, bazı ilaçların kullanımı veya bakla yenmesi sonrasında neonatal sarılık veya akut hemolitik anemi gelişebilir.Bu enzim eksikliği 2 yaşından önce tespit edilemediğinden bakla, 2 yaşından önce hatta bazı uzmanlara göre 7 yaşından önce kesinlikle yenmemeli ve yedirilmemelidir.
  • Patlıcan, domates, karnabahar, biber içeriğinde nikotin barındıran yiyeceklerdir. Bu sebzeler içerisinde bebeklere zarar verecek oranda nikotin içeren sebze patlıcan olduğundan 2 yaş öncesi bebeklere verilmesi önerilmez.
  • Mantar içerdiği toksinler nedeniyle zehirlenmelere sebep olabilir. Kültür mantarlarında bu ihtimal düşük dahi olsa zehirlenme vakaları mevcuttur. Bozulma ya da az da olsa tolere edilemeyecek miktarda zararlı madde bulunma ihtimaline karşı 2 yaş sınırı konmuştur. Bazı uzmanlara göre 3  yaş beklenmelidir.
  • Kara lahana iyot eksikliğine bağlı guatr hastalığını tetiklemesi nedeniyle 2 yaş sınırı konmuştur.
  • Yer fıstığı en yüksek alerjen gıdalardandır ve besin alerjisine bağlı anafilaksi geçirme oranlarında en yüksek yüzdeye sahip gıdadır. Bu nedenle geçici alerjik bünyeye sahip veya yüksek alerjik risk taşımayan bebeklerde 2 yaşı beklemek tepkilerin ciddi boyutta olma ihtimalini azaltır.
  • Kivi, avokado, kestane, muz, biber, domates, patates ve ananas çapraz alerji göstermektedir. Bu nedenle bunlardan birine alerjisi olan diğerlerine de temkinli yaklaşmalıdır.
  • Tropikal meyvelerden kivi, portakal, mandalina, ananas içerdiği asit miktarı nedeniyle pişik yapma oranı yüksektir. Aynı zamanda 1 yaşından önce verildiğinde bebekler tarafından tolere edilemeyip alerji yapma ihtimali vardır.
  • Çilek en alerjik meyvelerden biridir. Bunun yanı sıra domates, kırmızı biber içerdikleri protein nedeniyle alerjiyi tetikler. Bu nedenle 1 yaş sınırı vardır. Alerji uzmanı,"bazı bebekler ek gıdaya geçene kadar hiç alerjik tepki vermese de yiyeceği direkt aldığında tepki verebilir. Bir yaşından sonra bebekler, sindirim sisteminin gelişmesine bağlı olarak çoğu alerjik gıdayı tolere edebilir. Ama bir yaşından önce riskli besinlerin bebeğe sunulması sonucu alerjik tepki ortaya çıkabilir. Sonuç olarak iç organlarda alerjiye bağlı tahribat oluşur. Riske girmeyip bu besinleri bir yaştan önce vermemek alerjiye karşı alınacak önlemlerden biridir".
  • Yer elması, kereviz, brokoli, karnabahar, muz, bürüksel lahana, beyaz lahana, turp, bamya hem gaz yapıcı hem çiçekli yapıda olup soluk borusunu kapama ya da boğaza yapışma özellikleri nedeniyle 8-10 aylar arasında dağılım göstermiştir .Ayrıca yer elması ve kereviz hem gaz yapıcı hem alerjiktir.
  • Bezelye, kiraz, kızılcık, zeytin, kuru üzüm, böğürtlen, baklagiller bebekler de hem gaz yapıcı özellikleri olduğundan hem de küçük taneli olmaları nedeniyle bebeklerin parmakla tutulabilecek ve ek gıdada deneyim kazanıp rahat çiğneyip yutabilecekleri zaman olarak 9 aydan sonraya bırakılmıştır.
  • Semiz otu , ıspanak, taze fasulye, marul, pazı, maydanoz, dere otu, kuşkonmaz gibi yapraklı ve taneli sebzeler boğaza yapışma riski taşıması nedeniyle 8-10 ay arasında dağılım gösterir. Ayrıca bamya hem gaz yapıcı hem de alerjiktir.
  • Kuruyemişler alerjen grubundadır. Bu nedenle dikkatli tüketilmesi gerekir. Öğütülmüş hali bile risklidir. Bu nedenle 10 aydan sonra iyice un haline getirilmiş şekilde 3 yaştan sonra da direkt verilmesi önerilir.
  • Et ve tavuk damakta ezilmesi zor besinlerdir. Bu nedenle 9 ay sınırdır. Sonrasında da iyice pişirilip bebeğe sunulması önerilir.
  • Balık alerjik bünyeye sahip bebeklerde bir yaştan sonra tüketilmeye başlanmalıdır. Alerjisi olmayan bebekler +10 aydan sonra doktor tavsiyesi ile tüketebilir.
  • Dut çok güçlü bir idrar söktürücüdür. Yaz meyvesi olması nedeniyle de bebeklerin vücudunun susuz kalmasına neden olduğundan iki yaş sınırı getirilmiştir. İdrar konusunda problem yaşamayan ve su takviyesi yapılan bebeklerde +12 ay üstü olarak tadım yapılabilir.

 

Kaynaklar:

  • Tülay AKMAN, Caner ÇAVDAR, Özden PİŞKİN; “Favizm Sonucu Gelişen Akut Böbrek Yetmezliği”; Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Dergisi;2012.
  • Uzm. Dyt. Müjgan Öztürk, Prof. Dr. H. Tanju Besler; “Besin Alerjisi”; Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü; Ankara ,2006.
  • Dr Papatya BAYRAK; “Besin Alerjileri,Sağlıkta Birikim”; cilt 1,sayı 1.
  • Gülser Esen BESLİ, Müferet ERGÜVEN; “Çocuklarda Mantar ve Besin Zehirlenmeleri”; Çocuk enf. der.;2009:3,s:126-31.
  • Hatice Gülşen YILMAZ, “Troid Bezi Hastalıkları”; DÜTF Genel Cerrahi Eylül 2013,syf:14.
  • Nihat SAPAN, Esen DEMİR, Zeynep TAMAY, Necla AKÇAKAYA, Nermin GÜLER, Mehtap YAZICIOĞLU,Özkan KARAMAN,Akmet AKÇAY,Ülker ÖNEŞ; “Çocuk Alerji ve Astım Akademisi; türk ped arş 2013;270-4.
  • Pediatrik Gastroenteroloji bölümü uzmanı Prof. Fügen Çullu açıklamaları

0 Yorum

İlk yorum yapan siz olun.

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Giriş Yap