Alerji Nedir?


26.04.2018

Alerji; vücudun yabancı olarak tanıdığı solunan, yenebilen, iğne ile enjekte edilebilen, veya deriye/göğüse doğrudan temas eden organik veya bazı inorganik maddelere karşı varolan savunma mekanizmasının biraz abartılı olarak çalışma halidir.

Vücudumuzun savunma mekanizması sağlıklı bir yaşam sürmemiz açısından çok önemlidir. Ancak alerjik reaksiyonlarda olduğu gibi savunma yöntemleri yerli yersiz çalışmaya başlarsa çeşitli rahatsızlıklar oluşur.
İnsan vücuduna giren ve kanda kendine özgü bir karşıt madde oluşturan yabancı maddelere “antijen”, oluşturulan karşı maddeye ise “antikor” adı verilir. Bu antijen bir alerjiye yol açarsa o zaman alerjen adını alır.
Alerjen tabiatındaki gıdalar ile vücudun askerleri olan antikorlar karşılaşınca ortaya pek çok kimyasal madde salgılanır. Örneğin “histamin” bunlardan biri olup bazı alerjik reaksiyonların da sebebidir .
Bu reaksiyonlar
1) Kılcal damarların daralması (Kızarma)
2) Damarların geçirgenliğinin artması (Kabartı, şişme)
3) Solunum yollarındaki veya bağırsaklardaki düz kaslarda kasılma (Solunum zorluğu ve ağrı)
4) Derideki sinir uçlarında uyarılma (Kaşıntı ve ağrı) Bir besinin alerjiye yol açtığını kabul etmek için o besinin her alınışında alerjik belirtilerin bir veya birkaçının olması gerekmektedir.
Yaygın olan belirtiler şunlardır:
1. Deri: Kaşıntı, yanma, kızartı, ateş, üşüme, karıncalanma, terleme, ürtiker, su toplayarak kabarma, kırmızı lekeler, sivilceler
2. Kulak-burun-boğaz: Burun tıkanıklığı, hapşırma, burun kaşıntısı, burnun devamlı akması. Boğazdan akıntı, boğazda ağrı, kuruluk veya gıcık, damaklarda kaşıntı, kuru öksürük. Kulaklarda çınlama, tıkanma, ağrı, orta derecede sağırlık, baş dönmesi ve dengesizlik
3. Gözler: Görmede bulanıklık, gözlerde ağrı, sulanma, şaşılık, ışıklardan rahatsız olma, gözkapağında seğirme, kaşıntı, düşme, kızarma ve şişme.
4. Solunum: Nefes darlığı, hırıldama, öksürük, bronşlarda mukus oluşumu
5.Kardiyovasküler: Kalpte çarpıntı, nabız hızının artması, düzensiz nabız, kızarma, solgunluk, ateş, üşüme, karıncalanma, ellerde kızarıklık veya morarma, bayılma, omurlarda ağrı.
6. Sindirim sistemi: Ağızda kuruluk, tükürük salınımında artma, pamukçuk oluşumu, dilde acılık, diş ağrısı, geğirme, midede yanma, hazımsızlık, bulantı, kusma, yutmada zorluk, karında gurultu, ağrı, kramplar, ishal, rektumda kaşıntı veya yanma.
7.Genitoüriner: Sık, ağrılı idrara çıkma, idrarını kontrol edememe, vajinal kaşıntı veya akıntı
8. Muskular: Yorgunluk, kas zayıflıkları, eklem ve kaslarda ağrı, gerginlik, göğüs ağrısı, sırt ağrısı, boyun kaslarında spazm.
9.Sinir sistemi: Baş ağrısı, migren, devamlı uyku hali, sersemlik, yavaşlık, durgunluk, donukluk, keyifsizlik, ciddiyet, ağlama nöbetleri, gerginlik, anksiyete, hiperakti ik, huzursuzluk, sinirlilik, konsantrasyon bozukluğu, gülme, kendini diğer insanlardan farklı hissetme, kelimeleri, isimleri, ya da numaraları unutma, kekelemek.
Besin alerjisi olan birçok insan için bu reaksiyonlar tehlikeli olmaktan çok rahatsızlık vericidir. Ancak ender de olsa bazı durumlarda anafilaktik reaksiyonlar oluşabilir. Farklı vücut sistemleri aynı anda çalıştıklarında bu alerjik cevap ciddi ve hatta hayatı tehdit edici olabilir. Duyarlı bir kişi, alerjen ile karşılaştığında vücudunda kızarıklık, şişlik, kaşıntı, nefes almada zorluk ve tansiyon düşüklüğü ortaya çıkar buna ana aksi denir. Ana aksiye yol açan maddenin çok az bir kısmı bile çok ciddi sonuçlara yol açabilir.
BESİN ALLERJİLERİNDE TANI YÖNTEMLERİ
Besin alerjilerini teşhis etmek için göz önünde bulundurulması gereken noktalar şunlardır:
1) Reaksiyonu tetikleyen şüpheli besin2) Yenilen besinin miktarı3) Ağızdan tüketimi ve semptomların başlaması arasında geçen süre
4) Semptomların nedeninin tanımlanması5) Besinin her tüketiminde aynı semptomların oluşması6) Egzersiz gibi diğer neden olan faktörler7) Son reaksiyondan beri geçen zaman
Bu noktalardan sonra aşağıdaki yol izle- nerek alerji test edilir.
Hastanın ailesel geçmişi,spesi k besinin veya katkı maddesinin tüketilmesi ile semptomlar arasındaki ilişki.
Semptomların hasta tarafından tanımlanması ve klasik olarak bir ya da daha fazla organda gözlemlenmesi.
Testler (deri çizme testi, spesi k IgE(RAST), bazo l histamin testi,barsak mukozasının biyopsisi) uygulanır.
Sınırlı, o kişiye özel olarak ayarlanan diyetle semptomların yok olması gözlemlenir.
Orijinal semptomların yeniden gözlemlenmesi İçin plasebo kontrollü çift kör provokasyon testleri uygulanır.
HANGİ BESİNLER ALERJİYE NEDEN OLUR?
İnsanlar doğduktan sonra yaşamlar boyunca binlerce farklı besin ile karşılaşmaktadırlar. Bu besinlerin içerisinde besin öğesi dediğimiz daha küçük yapı taşları mevcuttur. Bunlar; protein, yağ, karbonhidrat, su ve vitamin ve minerallerdir. Hazır gıdalarda ise tüm bu besin öğelerine ek olarak gıda katkı maddeleri eklenmektedir.
Besin öğeleri arasında alerjiye yol açan maddeler genellikle protein yapısındadır. Her insan herhangi bir besine karşı alerjik tepki verebilirse de insanlarda sıklıkla alerjiye neden olan besinler şunlardır(1): İnek sütü, yumurta, balık ve kabuklu deniz ürünleri, kabuklu ve yağlı kuruyemişler (fındık fıstık gibi), tahıllar, etler, meyveler, sebzeler ve kurubaklagiller, baharatlar ve çeşni vericiler, çikolata, bal ve bazı içecekler.Bu besinlerden bazıları diğerlerine göre daha sık alerjiye neden olurlar. Örneğin: süt ve yumurta meyve sebzelere göre daha sık alerjik reaksiyona neden olur. Yine bu besinlerden bazıları da diğerlerine göre daha ciddi reaksiyonlara neden olurlar (yer fıstığı ve ağaç fıstıkları). Bazı besinler özellikle erken çocukluk döneminde alerjik reaksiyonlara neden olurken (12-24 ay inek sütü alerjisi), bazıları ise hayat boyu devam eder (fıstık alerjisi gibi) .
TEDAVİ
Diyet, besin alerjileri ve besin intoleransında teşhis ve tedavinin en önemi öğelerinden biridir. Besin alerjilerinin tedavi edilmesinde kullanılan yöntemler bazıları aşağıda belirtilmiştir:
• Diyet Tedavisi (Eliminasyon diyetleri, Empirik Diyet, Birkaç besin diyeti, Elemental diyet )
• Hiposensitivizasyon

• Semptomatik tedavi


Kaynak:Uzm. Dyt. Müjgan Öztürk; Prof. Dr. H. Tanju Besler; besin alerjileri; Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü;Ankara 2012

ALERJİK BİR BEBEĞİN BLW SERÜVENİ

Alerji teşhisi konulmuş veya alerji şüphesi taşıyan çocuklar mutlaka alerji uzmanı eşliğinde ek gıda denemeleri yapmalıdır. BLW yöntemini uygulamak isteyen ebeveyn doktor eşliğinde yöntemi deneyebilir veya doktorun sorun gördüğü durumlarda bu yöntemi denemeyebilir.
Bebek altı ayını doldurmadan önce bebeğe alerji teşhisi konulmuşsa uzman tavsiyesi ile emziren anne diyet yapmaya başlamıştır. Bu diyet tamamen bebeğin alerji durumuna göre her kişide farklı olan bir beslenme diyetidir. Örneğin kızımın doktoru tüm yüksek alerjen olan (yumurta, süt ürünleri, kuruyemişler, balık, tropikal ve kırmızı besinleri) iki ay süreyle tüketmememi tavsiye etti ve bu sürede kızımda ki alerjik reaksiyonların azalıp azalmadığını gözlemledik. Kızımın karın ağrısı,egzama,döküntü gibi tepkiler de azalma başladığında benim beslenme diyetime yeni ürün ilave edip, tekrar kızımı gözlemliyorduk. Eğer alerjik reaksiyon oluşuyorsa o besini not edip,beslenmemden çıkartıyor ve doktora bilgi veriyordum.

Eğer bebek formül mama ile besleniyorsa uzman doktorun hazırladığı rapor ile özel alerji mamalarıyla beslenir.

Altı ayını dolduran bebek, doktorun da uygun görmesiyle beraber ek gıdaya başlar. Alerjik bebeklerde doktorun tavsiyesiyle bu süreç uzayabilir ve daha geç ek gıdaya da başlanabilir. Alerjik tepkiye yol açan besinlere tadım listesinde yer vermemek doğru bir yaklaşım olacaktır. Bebeğin alerjisine göre en az riskli olan sebzelerden başlayarak tadım yaptırılabilir. Kızımın teşhis koyulmuş süt ürünleri ve yumurta alerjisi olduğundan bu besinlerin tadımı doktor kontrolünde hastahanede yapıldı. Ancak doktorun kızım için risksiz olarak sunduğu listedeki sebzeleri evde tadım yaptırdık. Kızım baharda ek gıdaya geçmesi nedeniyle ben yeşil kabak ile tadım yaptırmaya başladım.
Tadım yaptırılacak besin önce bebeğin yanağına veya eline değdirilerek bir süre beklenip, bu şekilde ciltte tepkime olup olmadığı kontrol edilmesi riskleri azaltacaktır.  Daha sonra bebeğin, besinin dokusunu,kokusunu öğrenebilmesi için tadım yapılacak besini eline verip,keşfetmesi için beklemek duyu gelişimine de katkı sağlar. Eğer bebek besini hiç ağzına götürmemişse  ve tadım yapmamışsa ebeveyn müdahale etmek isteyebilir. Bu durumlarda ben doktorun tadım yapması için söylediği bir çay kaşığı miktardaki besini parmağımla ağzına koyup,yemesini sağlıyordum. Eğer bebek kendi besini ağzına götürüp,tatmışsa fazla miktarda tüketme ihtimaline karşı tadım yaptırma işlemi sonlandırılabilir.

Alerjik bebeklerin tadım yaparken tükettiği miktarın doktorun tavsiye ettiği miktarı geçmemesine dikkat edilmelidir. Alerjik tepki oluşmazsa diğer tadım günlerinde doktora danışarak miktar artırılarak devam edilebilir.
Eğer bebeğin alerjik tepkisi bağırsaklarda ise tadım günü süresi artırılabilir. Bağırsak tepkisi daha geç oluşacağı için üç gün yerine bir hafta-on gün aynı besin tattırılarak daha net sonuçlara ulaşılabilir.

Anne bu süreçte emzirmeye devam ediyorsa tattırılacak besini önce kendi beslenmesine ekleyip sonra bebeğe tattırması daha güvenli olacaktır. Tabi alerji çok farklı bir yapıda olduğundan emzirme de reaksiyon oluşmadığı halde besini direkt tattığında riskli alerjik tepkiler ortaya çıkabilir veya miktar azken tepki oluşmazken miktar artırıldığında yine ciddi reaksiyonlar oluşabilir. Bu nedenle uzman denetimi olmadan bireysel hareket etmek risklidir.
Ek gıda sürecinde bebekte alerjik tepki ortaya çıktığında hemen o besin not edilip, doktora bilgi verilmelidir ve doktorun uygun gördüğü şekilde hareket edilmelidir. Ben kızımda alerjik tepkiler ortadan kalkana kadar ek gıda vermeyi kesip, formül mamayla beslemeye devam ediyordum.
Kızım  bir yaşını doldurduktan sonra alerjik tepki oluştuğunda yeni besin tadımlarına ara verip,en güvenli menüye dönüyordum.
 Alerji parmak izi gibidir.Herkesin tepkisi ve tepkinin şiddeti kişiden kişiye değişir.Bu nedenle tüm süreç bir alerji uzmanı tarafından takip edilmeli ve olası tüm sağlık problemlerinde uzmana başvurulması gerekir.

0 Yorum

İlk yorum yapan siz olun.

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Giriş Yap