Halk arasında bakla zehirlenmesi olarak bilinen favizm hastalığını biliyor musunuz?

Akdeniz ülkelerinde ve zencilerde daha sık rastlanan glikoz 6 fosfat dehidrogenaz (g- 6pd) eksikliği glikoz metabolizmasında hayati önem taşıyan bir enziminin eksik olması veya yeterince aktif olamamasıdır. Bu enzimin eksikliği kandaki alyuvarların
yıkımına yol açıyor. Bu hastalıkta hasta kişi (bakla vb) oksitleyici bir maddeyi vücuduna aldıktan 48-96 saat sonra hastalık bulguları ortaya çıkar. Baklanın yol açtığı ağır sonuç “favizm” adını alır ve ülkemizde özellikle ilkbahar aylarında sık
görülür. Böbrek yetmezliği bile gelişebilir. Bakla polenlerinin solunması ya da süt veren annenin bakla yemesi de bebekte klinik bulgulara neden olabilir.

Belirtileri

İlk etkileri 5 ila 24 saat sonra ortaya çıkan bu talihsiz durumun belirtileri öyle gözden kaçacak gibi değil. Baş ağrısı, karın ağrısı, halsizlik, kırgınlık, yüksek ateş, kan değerlerinde ani düşüş, gözlerde ve ciltte sarılık, idrarın koyulaşması (kan
işeme) göze çarpan ilk belirtiler. Bu belirtilerden birisinin bile tespit edildiği durumlarda soluğu en yakın sağlık kuruluşunda almak hayat kurtarıyor. Aksi takdirde ölüme kadar varan sonuçlar maalesef kaçınılmaz.

Hastalık Nasıl Ortaya Çıkar?

Hastalığa karşı kalıtsal yatkınlık hayat boyunca var olduğu halde hastalık en çok çocukluk devresinde kendini göstermektedir. Favizm ya da halk arasındaki adıyla bakla zehirlenmesinin en çok görüldüğü grup 1-5 yaş arasındaki erkek
çocuklarıdır. Özellikle yeni doğan döneminde uzamış sarılığa neden olabilmektedir. Bu nedenle uzamış sarılığı olan yeni doğanlarda bu enzimin düzeyine bakmak gerekmektedir. Bakla zehirlenmesine yatkınlık olduğu basit bir kan testiyle
belirlenebilmektedir.

Ne yapılmalı?

Genetiksel olarak bebeğinize bu hastalık sizden geçmiş olabilir ya da siz de yoksa da yine genetiksel olarak taşıyıcı olabilir. Bu nedenle özellikle uzun süre sarılığı varsa doktorunuzun tavsiyesi ile bu tahlil yapılabilir. Riske girmemek adına uzmanların da belirttiği üzere en az 6 yaşına kadar çocuğunuza bakla vermemelisiniz.

Melek KARACA ALPEK

Kaynak: http://www.thd.org.tr/thdData/userfiles/file/G6PD%5B1%5D.pdf
Z. Yıldız YILDIRMAK; Serap KARAMAN; Ela ERDEM; Leyla TELHAN; Farklı Klinik
Tablolarla Başvuran Glukoz-6-Fosfat Dehidrogenaz Enzim Eksikliği Olguları; Turkiye
Klinikleri J Pediatr 2013;22

Yorum bırak

Mail adresin paylaşılmayacak